FORMY PRACY INDYWIDUALNEJ

Do zabiegów wychowawczych o charakterze indywidualnym ty­pujemy dzieci wymagające pracy wyrównawczej oraz dzieci o przy­spieszonym rozwoju, wykazujące szczególne uzdolnienia czy zainte­resowania, których właściwe ukierunkowanie jest również niezwykle ważnym, choć do tej pory nieraz nie zauważanym problemem. Po zakończeniu tzw. obserwacji wstępnej nauczyciel formułuje konkretne wskazówki dla rodziców dzieci wymagających pracy wy­równawczej — wpisując je do Karty dziecka (punkt VII). W tym sa­mym punkcie zaznaczamy, czy dziecko wymaga skierowania na badania lub konsultacje do poradni specjalistycznych lub wychowaw­czych, z równoczesnym podaniem przyczyn. Powody te powinny być uzgodnione z lekarzem i psychologiem (którzy przeprowadzili bilansowe badania każdego 6-latka zapisanego do szkoły). Należy tu dodać, że skierowanie dziecka na badanie le­karskie czy psychologiczne nie oznacza wcale, że zostanie ono wyko­rzystane. Nauczyciel ma więc nieraz dodatkowe zadanie egzekwo­wania od rodziców doprowadzenia dziecka do odpowiedniej placówki. Pomóc mu w tym może lekarz lub psycholog z poradni wychowawczo --zawodowej, przesyłając dodatkowe wezwanie dla rodziców. Praca wyrównawcza dotyczy wszystkich dzieci, których rozwój jest opóźniony lub nieharmonijny w zakresie różnych sfer rozwoju fizycznego, umysłowego czy społeczno-emocjonalnego. Braki, nie­dobory, defekty wynikać mogą z różnorodnych przyczyn i najczęściej są wynikiem współdziałania wielu czynników, jak predyspozycje wrodzone, stan zdrowia i psychofizyczny rozwój dziecka, dotychcza­sowe jego doświadczenia, charakter środowiska rodzinnego, jego wy­chowawcze oddziaływanie itp. Poznawanie przyczyn powodujących dane zaburzenia, defekty lub opóźnienia rozwoju jest podstawowym warunkiem pracy nad ich likwidacją lub przynajmniej częściowym złagodzeniem. Dlatego właś­nie pracy wyrównawczej nie można ograniczyć do zabiegów koncen­trujących się jedynie na dziecku i ujętych w ramy zajęć korektywnych. Zajęcia te stanowią bowiem tylko jeden z elementów naprawy, lecze­nia czy wyrównywania. Do całego procesu pracy wyrównawczej zaliczyć należy: Odnajdywanie przyczyn zauważonych trudności, a więc po­znawanie dziecka i jego sytuacji w rodzinie, warunków domowych, wpływów, jakim podlega itp. Służą do tego rozmowy prowadzone z ro­dzicami oraz pogłębione wywiady środowiskowe. Wzór takiego wy­wiadu podajemy w formie załącznika1. Współdziałanie z rodzicami lub opiekunami dziecka, w celu ujednolicenia kierunku zabiegów wychowawczych i wzajemnego ich uzupełnienia. W przypadku gdy główna przyczyna trudności tkwi w nieprawidłowo funkcjonującej rodzinie konieczne jest również in­tencjonalne oddziaływanie wychowawcze skierowane na samych ro­dziców. Nawiązywanie jak najbliższej współpracy z lekarzem i pracow­nikami poradni wychowawczych, zarówno w czasie rozpoznawania przyczyn zaobserwowanych zaburzeń rozwojowych jak i ustalania form zabiegów reedukacyjnych. W przypadku skierowania dziecka do poradni specjalistycznej nauczyciel powinien otrzymać z tej porad­ni konkretne wskazówki dotyczące postępowania z danym wychowan­kiem. Planowanie i prowadzenie na tej podstawie zabiegów, zabaw i zajęć indywidualnie lub w dobranych zespołach, mających na celu wyrównywanie braków, opóźnień czy defektów, pozostając jedno­cześnie w ciągłym kontakcie z rodzicami dziecka. Ujednolicenie sy­stemu postępowania z dzieckiem w domu rodzinnym i w placówce przedszkolnej to jeden z podstawowych czynników decydujących o efektywności prowadzonej reedukacji. Elementy pracy wyrównawczej powinny występować również podczas wszystkich rodzajów zajęć, w czasie całego przedszkolnego dnia, przez zróżnicowanie i dobieranie odpowiednich zadań dla po­szczególnych dzieci, powtarzanie z nimi niektórych trudniejszych działań, odpowiedniego stosowania pochwał i słów zachęty itp. Jak widać z powyższego wykazu zadań składających się na pracę wyrównawczą, drugim podstawowym elementem po rozpoznawaniu deficytów rozwojowych — jest prawidłowe dobranie i stosowanie technik oddziaływania, mających na celu co najmniej złagodzenie, a często nawet zupełne wyeliminowanie określonych zaburzeń i ich skutków. Dobór odpowiednich metod i form stosowanych zabiegów powinien odbywać się według następującego schematu: Zarejestrowanie objawów świadczących o nieprawidłowości rozwoju. Określenie rodzaju zaburzenia. Ustalenie kierunku oddziaływania. Dobór sposobów postępowania z dzieckiem i kompleksu zajęć wyrównawczych, realizowanych w formie zabaw, gier dydaktycznych, rozmów i ćwiczeń. Powyższą zasadę przyjęto również za podstawę przy opracowy­waniu „Zestawienia charakterystycznych objawów zaburzeń i zabie­gów wyrównawczych" podanego w formie załącznika. W skróconych, uproszczonych formach wychowania przedszkol­nego niewiele jest czasu na prowadzenie pracy korekcyjnej czy kom­pensacyjnej. Przewiduje się, że jej nasilenie powinno przypadać na pierwsze półrocze pobytu 6-latka w ognisku czy oddziale przedszkol­nym, aby możliwie jak najszybciej umożliwić mu włączenie się do grupy dziecięcej objętej zbiorowym oddziaływaniem wychowawczo--dydaktycznym. Podsumowując to, co było już powiedziane wyżej, czynnikami w głównej mierze decydującymi o powodzeniu zabiegów wyrównaw­czych są: — możliwie pełne i wczesne rozpoznanie niedoborów rozwojo­wych dzieci, właściwa organizacja zajęć wyrównawczych, nawiązanie ścisłej współpracy z domem rodzinnym, — korzystanie z pomocy pracowników służby zdrowia i poradni psychologicznych. Organizacja pracy wyrównawczej nie jest zadaniem łatwym. Wy­maga ona od nauczyciela wielkiej „mobilizacji sił", przemyślanej eko­nomiki działań, stałej i optymalnej modyfikacji. Najtrudniejszą sprawą jest samo „wygospodarowanie" czasu na zajęcia wyrównawcze prowadzone z pojedynczym dzieckiem lub ze specjalnie dobranym zespołem. Trudną — z uwagi na fakt odpowie­dzialności nauczyciela za całą grupę dziecięcą. Wydaje się jednak, że w ciągu całego przedszkolnego dnia można przy dobrej woli znaleźć moment na przeprowadzenie tego typu zajęć. W uproszczonych for­mach wychowania przedszkolnego — czynnikiem sprzyjającym jest mała liczba dzieci (nieraz nawet nie dochodząca do 15). W przedszko­lach wyżej zorganizowanych można odwołać się do pomocy koleżeń­skiej nauczycieli pracujących w innych grupach przedszkolnych. Naj­bardziej sprzyjającą porą jest na pewno okres tzw. dowolnych zabaw oraz czas schodzenia się i rozchodzenia dzieci (gdy jest ich z reguły nieco mniej). Należy również podkreślić, że nauczyciel 6-latków nie może i nie powinien stać się „omnibusem" w zakresie działań korektywnych o jakże szerokim wachlarzu. Nie jest w stanie wyspecjalizować się rów­nocześnie w korekcji mowy i postawy, być reedukatorem deficytów w zakresie zaburzeń analizy i syntezy wzrokowej i słuchowej — wresz­cie terapeutą dzieci psychoruchowo-nadpobudliwych. Pomoc specja­listów jest tu nieodzowna. Z kolei podajemy kilka praktycznych wskazówek dotyczących pro­wadzenia notatek z pracy wyrównawczej, wyraźnie jednak podkreś­lając ich pomocniczy, a nie obowiązujący charakter1. Zeszyt pracy wyrównawczej służy do notowania opisów wszystkich zabiegów i oddziaływań oraz zbieranych informacji do­tyczących prowadzonej reedukacji. Będą to więc notatki dotyczące zarówno toku zajęć prowadzonych z pojedynczym dzieckiem lub dobranym zespołem — jak i całokształtu współpracy z rodzicami i pra­cownikami współdziałających placówek służby zdrowia i poradnictwa wychowawczego. W zeszycie pracy wyrównawczej dla każdego dziecka wymagają­cego specjalnych zabiegów, lub dla wytypowanego zespołu, przezna­czamy kilka kartek (w przypadku dzieci o znacznych niedoborach oddzielną stronę należy pozostawić na zapisywanie wywiadów z ro­dzicami i poradniami specjalistycznymi). Zapis rozpoczynamy od podania imienia, nazwiska i daty urodzenia dziecka (lub kilkorga dzieci) oraz określenia przejawianych trudności czy braków. Następnie notujemy z zastosowaniem liczb porządkowych, każdy kontakt z dzieckiem poświęcony wyrównywaniu niedoborów. W kolejnych rubrykach wpisujemy datę następujących po sobie za­jęć, zastosowane pomoce (przybory, zabawki, książki itp.), przebieg zajęć, zachowanie się dziecka i zaobserwowane rezultaty oraz uwagi dodatkowe. Opis sposobu przeprowadzenia zajęcia o charakterze wyrównaw­czym jest krótką notatką zawierającą treść zabawy, rozmowy, ćwicze­nia. Zawieramy w tym opisie istotny charakter kontaktu z dzieckiem (lub z dziećmi). W rubryce zatytułowanej „rezultaty" notujemy, czy dziecko wy­wiązało się z zamierzonego zadania całkowicie, połowicznie, czy też wcale go nie wykonało, wymagając czynnej pomocy ze strony nau­czyciela. Dodatkowe uwagi nauczyciela mogą zawierać wszelkie spostrze­żenia, uwagi dotyczące szczególnych cech zachowania się dziecka, jego reakcji, sposobu pracy, stopnia zaangażowania się, rodzaju mo­tywacji, treści wypowiedzi, stopnia skupienia uwagi, objawów zmę­czenia, znudzenia czy skrępowania. W rubryce tej można również notować swoje spostrzeżenia dotyczące porównania oceny zachowania i postępów dziecka w zestawieniu z poprzednimi obserwacjami. Dokładnie dwadzieścia lat temu zasiadłem po raz pierwszy w poradni dziecięcej i spotkałem się oko w oko z rodzicami moich pacjentów. Spotkania nasze trwają właściwie do dziś. Co mogę powiedzieć o rodzicach i opiekunach dzieci na podstawie tylu lat współpracy? Otóż, nic nie przesadzając, z kontak­tów z rodzicami jestem ogólnie bardzo zadowolony, chociaż szczerze mówiąc milsze mi są kontakty z dziećmi niż z towarzyszącymi im osobami. Powiedzia­łem, że jestem zadowolony ogólnie, bo podobnie jak w każdym środowisku ludzkim, każdym środowisku zawodowym, tak i wśród rodziców są osoby bardziej lub mniej sympatyczne, bardziej lub mniej życzliwe i bardziej lub mniej kulturalne.

Polecamy strony

agregaty prądotwórcze | dzidziuś proszek do prania | szkoły językowe | tynki | sklep jeździecki | Dzieci i szkoła | produkty dla dzieci i niemowląt marki Easywalker w sklepie internetowym - wózki dla bliźniąt, nosidełka, chusty | markowe części do laktatora Avent - membrany, zaworki