WYCHOWANIE TECHNICZNE

Człowiek współczesny w coraz większym stopniu zmuszony jest korzystać z różnorodnych urządzeń technicznych, począwszy od zmechanizowanego sprzętu gospodarstwa domowego, skończywszy zaś na skomplikowanych, wyspecjalizowanych automatach. Dzieje się tak niezależnie od przygotowania zawodowego, a często nawet wbrew potrzebom czy upodobaniom człowieka. Poza grupą łudzi profesjo­nalnie związanych z techniką, ogólna wiedza o jej zdobyczach jest niewielka, a postawy wobec „świata techniki" niewłaściwe. Słusznym wydaje się więc postulat, aby aktywne „oswajanie" z techniką rozpo­czynać od najmłodszych lat. Postulat ten spełniać powinno wycho­wanie techniczne możliwie wcześnie — a więc już w przedszkolu — włączone w całokształt oddziaływań wychowawczych. Celem przedszkolnego wychowania technicznego jest: Wyposażenie dzieci w zbiór informacji, obejmującej swym zakresem podstawowe zjawiska „świata techniki": wiąże się z tym również uporządkowanie posiadanych już przez dziecko informacji, a także troska o przyswojenie specyficznego języka techniki (prawidło­we nazwy narzędzi, urządzeń, „technologii", procesów itd.) Budzenie i rozwijanie zainteresowań. Wyrabianie aktywnego, a więc poznawczego i twórczego stosunku do techniki. Rozwijanie działalności konstrukcyjnej dziecka. Rozwój ten dotyczy zarówno samodzielności jak też złożoności konstrukcji wy­konywanych przez dziecko. Warto podkreślić, że tak zwana „działal­ność konstrukcyjna" przejawiać się może również w prawidłowej eksploatacji i konserwacji zabawek (zwłaszcza mechanicznych), sprzętów przedszkolnych itp. Uwaga: „Działalność konstrukcyjna" jest doskonałą metodą usprawnienia rąk dziecka (zwłaszcza w za­ kresie tzw. „ruchów precyzyjnych"), treningiem koordynacji wzro-kowo-ruchowej i odwzorowania modelu przestrzennego. W Programie hasła dotyczące różnych dziedzin wychowania po­danego są oddzielnie, co podyktowane jest względami metodycznymi oraz wymogami jego konstrukcji. W praktyce hasła te przenikają i uzupełniają się wzajemnie w starannie powiązaną ze sobą całość. Zasada ta dotyczy również wychowania technicznego. Najsilniejszy jego związek zachodzi z wychowaniem umysłowym. Podobnie w za­kresie wychowania estetycznego, zwłaszcza zaś różnorodnych możli­wości ekspresji plastycznej służącej m.in. odtworzeniu przeżyć i do­świadczeń dziecka, związek ten jest dość silny. Niektóre zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa dziecka zawarte w dziale wychowania zdrowotnego uzupełniają hasła dotyczące „stosunku do techniki". Wreszcie niektóre zajęcia konstrukcyjne doskonale nadają się jako ćwiczenia wspomagające specyficzne formy pracy wyrównawczej. Przyjęty w programie dla 6-latków układ haseł i ich zakres należy w praktyce traktować elastycznie, rozszerzając go lub zawężając w za­leżności od warunków organizacyjnych — stanu wyposażenia danej placówki — zainteresowań i doświadczeń dzieci. Również chronologia realizacji haseł nie jest bynajmniej zależna od kolejności podawania ich w programie. Istotnym czynnikiem będą tu również niewątpliwie osobiste zainteresowania i umiejętności nauczycielki. Do powyższych zagadnień powrócimy szczegółowo w dalszych częściach niniejszego rozdziału. Układ haseł w programie może sprawiać trudności przy planowa­niu pracy, bowiem poszczególne hasła programowe powtarzają się przy różnych tematach. Jest to oczywiste, bowiem treść haseł można i trzeba wykorzystywać w możliwie szerokim zakresie. W zależności od sposobu realizacji danego hasła, wyboru tylko niektórych jego tre­ści, konfiguracji z innymi hasłami „rozwiązujemy" wraz z dziećmi róż­nego rodzaju problemy techniki. Innymi słowy, jedno i to samo hasło może wielokrotnie „brać udział" w kolejnych „rozwiązaniach". Spró­bujmy analizując kolejne hasła programowe wydzielić trzy grupy zagadnień „Prawa fizyki", „Działalność konstrukcyjna dziecka" i „Kultura pracy". Jest to uzasadnione, ponieważ zagadnienia te za­sadniczo występują w trakcie realizacji każdego, dowolnie wybranego tematu. Pierwsze z nich wykorzystujemy do uświadomienia dzieciom, że cały złożony świat urządzeń technicznych opiera się i funkcjonuje zawsze na tych samych zasadach i prawidłowościach. Np. każda ma­szyna, nawet najbardziej skomplikowana, zbudowana jest przecież z tzw. maszyn prostych lub innych podstawowych urządzeń powiąza­nych ze sobą. Każda też potrzebuje zasilania jakąś formą energii, która zmienia się bądź w pracę, bądź w inną formę energii dalej wykorzysty­waną, np. energia elektryczna w silniku napędzającym młocarnię lub elektrowóz, energia spadku wody w elektrowni, „zamienia się" w energię elektryczną. Elementy „kultury pracy" pojawiają się nie­wątpliwie w trakcie wszystkich zajęć konstrukcyjnych, a także w tych sytuacjach, kiedy wyjaśniać będziemy dzieciom sens i konkretne treści pracy różnych ludzi. Zwłaszcza w czasie bezpośredniego kontaktu dziecka z pracą ludzką, a więc w czasie wycieczek do wybranych za­kładów pracy, spacerów, obecności w klasie konserwatorów itd. Wszys­tkie te momenty są świetną okazją do ukazania wartości różnorodnej pracy, wysiłku człowieka, konieczności współdziałania i dobrej orga­nizacji. Rozumiejąc wzajemną zależność ludzi w procesie pracy, istotę jakości pracy, dzieci łatwiej nauczą się szanować, zarówno swoją jak też i cudzą pracę. Ogólnie można powiedzieć, iż te trzy wydzielone grupy zagadnień stanowią „spoiwo" scalające blok zadań szczegółowych. Warto przypomnieć, że w praktyce bardzo często w tej samej sytuacji realizujemy równocześnie hasła programowe dotyczące róż­nych dziedzin wychowania, przy czym zdarzyć się to może wbrew pierwotnym założeniom, zaistniała bowiem nowa, nieprzewidziana sytuacja. Umiejętne wykorzystywanie takich sytuacji bądź też stworzenie dzieciom odpowiednich oczekiwań jest jednym z kluczo­wych elementów pracy wychowawczo-dydaktycznej. Ze względu na różnicę doświadczeń dzieci pochodzących ze śro­dowisk wiejskich i miejskich (różnica ta dotyczy też i innych typów środowisk) należy — zaczynając od doświadczeń dziecku najbliż­szych — w toku pracy różnicę tę jednak starać się niwelować, np. za­znajamiając dzieci miejskie z pracą rolnika i maszynami rolniczymi, a dzieci wiejskie — z urządzeniami miasta, np. komunikacja miejska winda itp. Zwłaszcza dotyczy to dzieci z niewielkich „zamkniętych" środowisk wiejskich, położonych z dala od dużych aglomeracji. Dokładnie dwadzieścia lat temu zasiadłem po raz pierwszy w poradni dziecięcej i spotkałem się oko w oko z rodzicami moich pacjentów. Spotkania nasze trwają właściwie do dziś. Co mogę powiedzieć o rodzicach i opiekunach dzieci na podstawie tylu lat współpracy? Otóż, nic nie przesadzając, z kontak­tów z rodzicami jestem ogólnie bardzo zadowolony, chociaż szczerze mówiąc milsze mi są kontakty z dziećmi niż z towarzyszącymi im osobami. Powiedzia­łem, że jestem zadowolony ogólnie, bo podobnie jak w każdym środowisku ludzkim, każdym środowisku zawodowym, tak i wśród rodziców są osoby bardziej lub mniej sympatyczne, bardziej lub mniej życzliwe i bardziej lub mniej kulturalne.

Polecamy strony

drogeria | uszczelnienie krawędzi drzwi | architektura nowożytna | benzol oczyszczony | biografie znanych osób | kobiety | konkursy